Modelbaan beschrijving / Anlage

Hieronder vindt u een aantal Rokal banen,

Anlage Entenlos. Anlage Alpsee, Anlage Entensee, Anlage Wasserturmente en Anlage Schwarzenbach

Woord vooraf: Omdat ik ooit een eend  in een perronchef omtoverde  omdat die lijntekening makkelijk aan te passen was (met spiegelei…) hebben een aantal banen nu het Duitse woord “Ente” in de naam.

Tevens is die eend dan ook nog eens het logo van de RVN. (De humor wordt niet door iedereen ingezien)

Nieuwe ROKAL projecten in 2024 en 2025.

Het is een flinke tijd geleden dat ik een nieuwe ROKAL treinbaan hier toonde.

Dat betekent niet dat er niets gedaan werd. Integendeel, eind 2023 kwam ik op het idee om eens een vrijwel vlakke baan te maken met niet overal maar krappe bogen met een straal van 260  of meerdere lastige hellingen en duistere tunnels. Daarbij dacht ik aan gewoon eens probleemloos wat treinen te kunnen laten rijden, ook op een modelspoorevenement. Zo ontstond het idee voor “Anlage Entenlos”, zoals de Duitse naam al aangeeft eens een baan zonder eenden erop (eigenlijk H0 ganzen trouwens). Die eenden komen voort uit een grap met de ROKAL VRIENDEN NEDERLAND mascotte.

Anlage Entensee

“Entenlos” is gebaseerd op een eenvoudig ROKAL volprofiel railplan maar had ook eenvoudig door een ieder bedacht kunnen zijn. Ik bepaalde eerst wat in mijn auto zou passen, mogelijk zelfs in de meeste auto’s. Zo kwam ik aan de maat 177 bij 92 cm, even uit het hoofd gezegd.

Heb er later nog een paar decimeter rechts aan toegevoegd op een 5 cm dikke plaat PIR schuim. Lekker licht om naar believen te plaatsen en weg te halen wanneer gewenst.

Ik begon november 2023 met een licht frame van 24 mm balkjes en een eigenlijk te dunne plaat multiplex erop…. 8 mm. Eigenwijs want iedereen vond dat het robuuster hoorde te zijn.

Het is ook nogal dun, maar daardoor goed te tillen. Dat vond ik erg belangrijk

.

  Houten onderbouw voor railplan 439

Ik heb vooraf best veel nagedacht wat ik op de baan kon plaatsen aan spullen die ik nog had. Ook al vast wat kleine ROKAL Faller dorp huisjes ( van circa 1962) gekocht en een bescheiden station. Vaak blijken voor een aardig landschap N spoor gebouwen het beste, in ieder geval beter dan het meeste van H0. TT-huizen zijn niet “des Rokals”. Met wat plannen in mijn hoofd de rails los uitgelegd en aangegeven waar huizen, parkje, een station en de burcht moesten komen. Vervolgens de wegen vast grofweg en te breed in grijs erop geschilderd.

 

 

Rokal overweg. De spoorbomen kunnen gerust minutenlang geactiveerd worden. De forse spoelen in de overgang kunnen ertegen

In drie weken het hele landschap voor 90% klaar gekregen. Straat plaveisel gewoon geprint op een A3 vel. De klinkerwegen uitgeknipt en op de baan geplakt. Wat over bleef waren details in het landschap aanbrengen en alle verlichting, verkeerslichten en de elektrische spoorwegovergang van ROKAL. Een lomp ding maar oh zo authentiek. Die spoorbomen gaan dicht wanneer je de wissel omzet voor het afbuigende spoor naar het station. De bediening gebeurt met een ROKAL-schakelaar.

Met wit karton als railbed moesten de rails geplakt worden op de hellingen…

Het dorp krijgt meer vorm

De gebouwen heb ik weer verlicht met een minisnoer warm witte kerstverlichting. Simpel, goedkoop en effectief! Op de foto geven de huisjes wel erg veel licht dwars door de muren heen. In beperkte mate houd ik daar wel van, past bij 60 jaar terug.  

Het viaduct in de achtergrond  heb ik bewust maar ruim 4 cm hoog gehouden, ik wilde geen steile hellingen

Driekwart van al het elektrisch gebeuren werd door mijn kundige ROKAL maat, Frank aangelegd en gesoldeerd. Hij is elektrotechnisch ingenieur en ik een elektrotechnisch onbenul. Samen wordt het dan wel een geslaagd project.

Grappig zijn de met de hand om te zetten verkeerslichten, die komen uit China en blijken eigenlijk seinen te zijn. Maar…toch fraai. It’s the thought that counts…

Bestrating met asfalt en verkeerslichten.

Nog een loos industrie spoortje gelegd op de scheiding tussen de baan zelf en de PIR schuim toevoeging

Al met al was de hele baan “Entenlos” in vijf weken klaar. Eigenlijk bizar snel.

In februari ging hij mee naar het Unimog Museum in Gaggenau in het Zwarte Woud. Daar was een Tischbahnen weekend waar de baan redelijk veel belangstelling kreeg van het voornamelijk historisch spoor H0 en spoor 0 publiek.

 

Totaal overzicht van “Entenlos”

In april 2025 volgde nog een evenement. Nu puur een ROKAL-weekend. Het twee- jaarlijkse “Total ROKAL” in Hinsbeck bij Lobberich.

Daar waren een tiental ROKAL-banen. Maar liefst vier van de ROKAL VRIENDEN NEDERLAND.

NOCH Alpsee, later See-Alpe

Het was daar in Hinsbeck dat ik een NOCH landschap (“Gelände”) Alpsee van 1964 zag. Het was op wat losstaande huisjes en holprofielrails na verder nog leeg. Ik zocht al jaren naar dit schaarse baantje dat maar kort geleverd werd voor ROKAL. Het is niet gigantisch…, 122 x 95 cm zonder de rand mee te rekenen. Het bleek trouwens eigenlijk NOCH See-Alpe te zijn, vrijwel identiek maar zonder de link met ROKAL.

Alpsee in de folder van NOCH

 

Alpsee met nog ROKAL Pappgleis op kurk

De eigenaar bleek er niet aan gehecht en was nog aan het opbouwen. Hij verkocht het met genoegen aan mij. Vertelde dat hij nog meerdere andere NOCH landschappen had om zich op te storten.

 Twee weken later, dus in mei 2025, besloot ik alle holprofielrails eraf te slopen. Het lag niet echt goed, er was wat te veel gesmokkeld. Een trein reed niet lekker erop.

Gelukkig zat het kurk railbed met slecht dubbelzijdig plakband vast. Binnen 1,5 uur was alles weer eraf zonder al te veel van de beige lak mee te trekken.

 Ik bestelde nog nieuwe kurkplaten maar zag ervan af ze in te zetten. Heb mijn ROKAL-volprofiel gelegd zonder onderlaag. Dat was ik ook zo gewend.

Elektrisch is de baan simpel, er zijn een paar wissels en je rijdt met één regelaar. Om het moeilijk te maken hebben we op de plek van de steengroeve een 5 cm diameter gat geboord en een mijningang gecreëerd. Ik noem het maar mijn lithiummijn.

 Een mijningang gecreëerd.  Het was een dichte helling.

 

 N spoor mijntreintje naast ROKAL

 Gelijk maar een N spoor mijntreintje aangelegd. Daarvoor een stuk zeer flexibele N-spoor flexrail gekocht. Op 60 cm spoor pendelt er nu een N spoor dieseltje met zelflossers. Dat was een hele complexe operatie. Het paste allemaal maar net.

Vervolgens heb ik de groenvoorzieningen voorrang gegeven. Eindelijk eens een baan met voldoende bomen gemaakt. Daarna 14 goedkope straatlantaarns geplaatst van Conrad, die waren gek genoeg nog geen €1,50 per stuk. Voor de zomer had ik al de huizen verlicht met een snoertje van 24 kerst LEDs van een paar Euro.

Na de zomer de baan afgemaakt. Er branden nu ook 14 straatlantaarns.

Alpsee in de nacht

Als je voor de onderlossers van Rokal een Arnold Köff zet blijkt, de N spoor lok is groter!

 Alpsee staat nu ietwat beroerd middenin een ROKAL-kamer….   Heb nu nergens meer ruimte voor een volgende baan…. Het zal me er vast niet van weerhouden nog eens iets te maken …… Misschien een zestiger Jaren NOCH Tannhofen voor ROKAL, maar zie die maar eens te vinden…….

Entensee

Tussen wat A4 papieren die bij toeval bij een aankoop in Duitsland zaten bevonden zich originele tekeningen van ROKAL banen. Een groot deel betrof banen die in de bekende railfiguren boekjes gestaan hadden. Enkele konden we echter niet thuisbrengen.

Bijna bij toeval ontdekten we dat één railfiguur correspondeerde met een plaatje in Katalog 12D. Er stond op 12D/S.41 eerst een raadsel, maar het ging natuurlijk om bladzijde 41 van catalogus nummer 12.

Uiteindelijk bleek deze baan ook nog eens beschreven te worden in het tijdschrift Miniatuurbanen in Nederland, maar totaal niet in het Duitse zusterblad. Zo leerden we dat het een interessant baantje was om in Nürnberg op de Spielwarenmesse in 1960 te laten zien hoeveel er op maar 122 cm bij 112 cm getoond kan worden. Het was dus een Messeanlage en vooral Schauanlage. Ik ben deze toen gaan nabouwen in volprofiel uitvoering terwijl Marcel hem gespiegeld in de toenmalige blikken rails ging maken.

 Mijn baan bleek toen hij klaar was niet echt bruikbaar om op te rijden. Het was een Schauanlage..! De rangeerstukjes waren gewoon te kort om praktisch nut te hebben. Ik heb toen nog een halve plaat van 122 cm, oftewel 61 cm, er rechts bij aangebouwd. Dit gaf ook meteen extra mogelijkheden. Het is nu een leuke bruikbare baan. De stijl is jaren 60 en 70, er is dus niet gestreefd naar totaal realistische landschappen, wel zijn er veel meer struiken en decoratie gebruikt dan dat in de jaren zestig gebruikelijk was. Men had toen normaliter ook niet het budget om er honderden Euro’s, of toen Marken, aan vegetatie en decoratie op  aan te brengen. De baan komt in het ROKAL museum in Lobberich  in het najaar van 2021 prima tot zijn recht.

Entensee  is nu dus 183 cm breed en 112 cm diep en daarmee dus een derde breder dan de baan die in 1960 in Nürnberg het levenslicht zag. Met de extra toevoeging heet hij nu “Entenwaldsee”’.

Van de oorspronkelijke baan hebben we alleen twee matige kiekjes kunnen bemachtigen. Daar moesten we het mee doen. Het meertje ontdekten we pas toen we een schetsje van de baan in Miniatuurbanen zagen. Daarna ontdekten we ook met wat moeite de watermolen van Faller op de foto. Het elektrische rad draait op mijn baan de verkeerde kant op, maar een kniesoor die daar over valt. Rechts op het extra deel heb ik een H0 Faller zagerij met waterradaandrijving geplaatst. Heb hem iets verzonken in het PIR schuim om hem wat meer aan te passen aan TT schaal. Blijft een feit natuurlijk dat veel andere huisjes veel te klein uitvallen. Kenners herkennen meerdere Vaupé gebouwen in TT. Deze gebouwen bestonden ook in H0 formaat. De straatlantarens komen uit China en zijn in clusters van drie aangesloten op 12 volt. Zo werd er dan toch nog ergens op beknibbeld. Deze lantaarns kostten een fractie van de palen die er eigenlijk op gezet had moeten worden. Ook zijn originele straatlantarens van ROKAL nauwelijks te vinden in zulke grotere aantallen. Zo kan het ook. Het is trouwens een toevoeging, ROKAL had geen verlichting op deze baan staan.

Mede RVN’er Rik presteert het om er met zeven treinen op te stunten. Een gedoe wat ik hem niet nadoe. Aan de voorkant pendelt met moderne techniek een treintje (meestal met boomstammen) heen en weer. En bovenop is er ook al een pendelautomaat voor een railbus. Uiteraard zijn dat onze aanpassingen. Ook hebben we extra sporen onder het rangeergebied door laten lopen. Die kunnen als schaduwstation dienen.

De  foto’s tonen redelijk chronologisch de bouw tussen begin 2017 en maart 2018.

In februari 2021 ontdekte een ROKAL fanaat in Duitsland deze foto van Entensee ( Nürnberger Spielwarenmesse Anlage 1960) voor op het tijdschrift Modelltechnik van 1960.  Wonderbaarlijk dat zo maar ineens iets weer ontdekt wordt..

Anlage Wasserturmente

Begin 2019 werd er in de buurt van Karlsruhe een stoffige ROKAL baan aangeboden.

Mooi compact, slechts 150×75 cm. Via ROKAL vrienden in Duitsland de baan op laten halen en later naar Nederland overgebracht. We hebben gevraagd naar de geschiedenis van deze baan, helaas was die niet meer te achterhalen. Het zou een baan van een speelgoed of modeltreinenwinkel geweest kunnen zijn.

Afijn, ik heb met hulp van de andere RVN boys, de twee stroomkringen weer werkend kunnen krijgen. Eén regelaar was kapot en in de bedrading was ook het één en ander niet meer in orde. Storend was ook een matige wissel die ik probeerde te vervangen. Dat bleek een onmogelijke opgaaf  want alle blikken rails waren “netjes” aan elkaar gesoldeerd, ik had dat nog nooit gezien. Blijkbaar wilde de maker van deze baan absoluut storingsvrije railverbindingen hebben.

Gezien de mix van houten Vaupé  gebouwen en de bekende kleine plastic Faller huisjes moest de baan zo ongeveer van eind 1959 zijn. Dat betekent dus een leeftijd van ruim 60 jaar.

Dat was er ook aan af te zien, alles stoffig en vaal, afgebroken bomen en struikjes en de lantaarns en seinen deels stuk. Ik heb met de stofzuiger een natte kwast met wat afwasmiddel het landschap proberen schoon te maken. Dat ging best goed. Het meeste oogde weer een stuk frisser.

Vervolgens heb ik huisjes opgezocht en een aantal bijgekocht om de baan wat meer aan te kleden. Het bekende Faller kerkje vervangen door een gepimpt exemplaar met begraafplaats erbij.  Midden in het dorp een rij bijpassende Faller huisjes  geplaatst en overal oude bomen en struiken geplant.  Het beekje weer fris blauw gemaakt en met acrylverf veel plekken van de rotsen bijgewerkt.

Met hulp van Marcel  en Rik de beide stroomkringen in orde gemaakt en Vollmer bovenleiding geplaatst op de buitenbaan. Daar ook twee extra eindmasten bij geplaatst en de bovenleiding doorgetrokken tot bij het station. Er kan echt een trein op bovenleidingsvoeding rijden en tegelijkertijd dus ook een andere met voeding via de rails. Dat maakt de isolatie en beïnvloeding van de twee stroomkringen  bij elkaar wel eens wat complex. Je moet goed kijken hoe je bepaalde locs inzet en welke kant ze op moeten rijden. Het is dus onbedoeld elektrisch wat ingewikkelder geworden dan vooraf gedacht.

Maar het resultaat is toch erg fraai.

In februari 2021 werden door een Duitse ROKAL fan in een Duits modelbaan tijdschrift twee afbeeldingen gevonden van soortgelijke banen. Het was het  tijdschift “Modell Technik”van eind 1960. Hiermee werd het ons duidelijk dat dit baantje “Waserturmente” wel degelijk een echte ROKAL Werksanlage is, oftewel door ROKAL aan winkeliers geleverd.

Zo zag de baan eind 2018 na aankoop er uit.

Hier is goed te zien hoe de baan opgeknapt en opgefrist werd. Hier nog zonder bovenleiding.

Hier met bovenleiding.  Maar alleen op de buitenbaan en nog niet tot aan het station.

De kerk werd vervangen door een zelfde exemplaar met kerkhof erbij.

De beek werd weer zichtbaar gemaakt met acrylverf.

Hier is de bovenleiding compleet en dus doorgetrokken tot bij het station aan de binnenbaan.

Hier is mooi de Vollmer eindmast te zien van de bovenleiding. Verder een zeldzame BANANES met rode opdruk, een witte AGIP en een Hartholt Olie trein. Kenners  herkennen ook een MOTANOL…..

Tot zover de baan Wasserturmente.

ROKAL kunststof kant en klaar baan Schwarzenbach

Deze zogenaamde Fertiggeländen van de Firma NOCH zijn nog steeds wel te koop. Enkele van deze banen konden voor zowel TT als ook spoor N gebruikt worden. Er zijn er ook die puur voor H0 waren of H0 en TT mogelijkheden hadden. Soms met een voorzet stuk eraan. Een vernuftig systeem op zichzelf.

Er moet echter aardig wat werk verzet worden. Als het plastic van het landschap oud is is het helemaal oppassen. Je moet er dan een goed frame onder maken.

De hier getoonde baan is ook in RVN handen, maar werd door een Duitse enthousiasteling  geheel opnieuw opgebouwd. Hij was het die en Faller Car System er op bouwde en de fameuze kabelbaan.

En dan is er ook nog het echte water dat rondgepompt wordt.

De baan is nu uitermate stevig en een mooi staaltje werk. We zullen het hem maar vergeven dat hij niet oude meerkleurige grasmatten erop verwerkt heeft. Het is nu wel erg groen, maar ook dat is eigenlijk wel grappig. Het is simpel gehouden zoals zo vaak ook in de jaren zestig het geval was.

Zo zag de ontzielde baan er uit voor dat hij weer geheel opgebouwd werd.

Houten, Rail 2019